Je hebt een goed team. De strategie staat. De mensen aan tafel weten wat er moet gebeuren. En toch blijft er iets liggen.
Een besluit wordt genomen, iedereen knikt, en een week later blijkt dat het nog steeds niet beweegt. In een overleg wordt zorgvuldig geformuleerd. Iemand houdt zich stil. Een ander bewaakt zijn eigen terrein. En als er iets echt gezegd moet worden, gebeurt het later op de gang.
Misschien herken je het.
Aan de buitenkant lijkt er weinig aan de hand. En toch weet je als leider dat er iets niet klopt. Daar wordt leiderschap interessant. Want wat je aan de buitenkant ziet, vertelt niet altijd wat er werkelijk speelt.
Wat er onder de woorden gebeurt
We nemen allemaal dingen mee in hoe we werken. Overtuigingen, ervaringen, manieren waarop we hebben geleerd om ons staande te houden. In een organisatie komen die dingen bij elkaar. Zeker wanneer de druk oploopt. Dan kan controle toenemen. Mensen gaan hun eigen positie beschermen. Besluiten worden voorzichtiger. Verantwoordelijkheid schuift omhoog. Of juist nergens meer naartoe.
Vaak gebeurt dat zonder dat iemand het besluit. Het ontstaat.
En juist daarom is het zo gemakkelijk om alleen naar het zichtbare gedrag te kijken. Naar degene die niet meewerkt. Naar het team dat geen eigenaarschap neemt. Naar die ene manager die alles naar zich toe trekt. Terwijl er ondertussen iets anders gebeurt.
Wat speelt hier werkelijk?
De leider die alles blijft dragen
Ik kom dit vaak tegen bij leiders die veel kunnen dragen. Ze zien snel wat nodig is. Ze nemen verantwoordelijkheid. Als iets blijft liggen, pakken ze het op. Als een besluit niet wordt genomen, nemen zij het. Als er gedoe ontstaat, gaan ze ertussen staan.
Het werkt. Tot je op een punt komt waarop je merkt dat steeds meer bij jou terechtkomt.
Misschien zit je 's avonds nog te kijken naar een besluit waar je eigenlijk allang vanaf zou willen. Je weet dat iemand anders het kan dragen, maar je ziet ook wat er mis kan gaan als jij het loslaat. En dus houd je het vast.
Wat zonder jou zou omvallen, houd jij overeind.
Dat is lang een kracht geweest. En ergens begint diezelfde kracht je in de weg te zitten.
Want zolang jij blijft dragen wat eigenlijk van een ander is, krijgt die ander weinig gelegenheid om het zelf te dragen. Daar hoeft niemand schuld aan te hebben. Het is gewoon wat er is gaan ontstaan.
Wat is van mij?
Daar begint voor mij een andere manier van kijken.
Wat is van mij?
Wat is van de ander?
Wat gebeurt er daadwerkelijk tussen ons?
Die vragen kunnen verrassend veel zichtbaar maken. Want misschien ligt de oplossing helemaal niet in een nieuw proces, een andere structuur of nog een training voor het team. Misschien begint er iets bij jou.
Bij de manier waarop je reageert wanneer iemand niet levert. Bij de neiging om het over te nemen. Bij wat je doet wanneer er spanning ontstaat. Bij de ruimte die je laat voordat je zelf met het antwoord komt.
Ik heb vaak gezien wat er gebeurt wanneer een leider daar iets in verandert. Een vraag teruggeeft in plaats van een antwoord. Een stilte laat bestaan. Iemand aanspreekt op wat werkelijk van hem of haar is.
De eerste keer kan dat ongemakkelijk zijn. En dan gebeurt er iets.
Mensen gaan zelf denken. Ze nemen een besluit. Ze spreken zich uit. Ze dragen meer. Niet omdat jij hen hebt geleerd hoe ze eigenaarschap moeten nemen.
Omdat de verhouding verandert.
Spanning is informatie
Daarom kijk ik anders naar spanning. Wanneer een overleg stroef loopt, iemand zich terugtrekt of een conflict steeds opnieuw opduikt, wil ik eerst weten wat daar gebeurt.
Waar wordt iets niet gezegd?
Waar wordt verantwoordelijkheid vastgehouden?
Waar probeert iemand controle te houden?
Waar wordt de eigen positie belangrijker dan wat er samen nodig is?
Spanning laat iets zien. Je hoeft haar niet meteen weg te krijgen. Je kunt ernaar leren kijken. Ook naar je eigen aandeel.
Dat vraagt soms meer van een leider dan nog een oplossing bedenken. Je moet bereid zijn jezelf mee te nemen in wat je ziet.
Daar begint voor mij de beweging: zien wat er werkelijk gebeurt, ook wanneer het ongemakkelijk wordt.
Wat er dan kan veranderen
Wanneer jij iets anders gaat belichamen, hoeft de rest niet hetzelfde te blijven. Er komt ruimte.
Een medewerker die eerst steeds naar jou keek, neemt zelf een besluit. Een gesprek dat altijd vastliep, krijgt ineens een andere beweging. Een team dat veel energie kwijt was aan positie en bescherming, kan die energie weer gebruiken voor het werk zelf.
Daar komt vaak veel meer vrij dan alleen eigenaarschap. Er komt ruimte voor ideeën. Voor initiatief. Voor mensen die zich eerder inhielden. Voor een gesprek dat eindelijk gevoerd kan worden.
En ja, dat werkt uiteindelijk ook door in resultaten. Een organisatie waarin mensen verantwoordelijkheid nemen en werkelijk samenwerken, kan sneller bewegen. Besluiten worden beter. Energie gaat minder verloren aan gedoe dat zich steeds opnieuw herhaalt.
Wat jij belichaamt werkt door
Daarom begint cultuur voor mij niet bij waarden op de muur. Je organisatie reageert op wat er werkelijk gebeurt.
Op hoe jij omgaat met spanning. Op wat je toestaat. Op wat je begrenst. Op wat je zelf blijft dragen. Op de manier waarop je verantwoordelijkheid neemt voor je invloed. Mensen voelen dat.
Je kunt zeggen dat eigenaarschap belangrijk is en ondertussen iedere beslissing zelf nemen. Je kunt vertrouwen uitspreken en vervolgens alles controleren. Je kunt ruimte geven en haar een uur later weer innemen.
Wat jij belichaamt, werkt door in hoe mensen met jou en met elkaar omgaan. Ook in je organisatie.
Van binnen naar buiten
Voor mij begint leiderschap daarom niet bij het team. Het begint bij wat jij ziet wanneer iets niet loopt zoals je wilt. Bij hoe je daarop reageert. Bij wat er in jou gebeurt. En bij wat er in de ontmoeting tussen jou en de ander gebeurt.
Wat is van mij? Wat is van de ander? Wat gebeurt er daadwerkelijk tussen ons?
Wanneer je die vragen werkelijk durft te onderzoeken, verandert er iets. Niet alleen in jou, maar ook in de verhouding met de ander.
Je hoeft niet alles te dragen. Je hoeft niet overal tussen te springen. Je kunt verantwoordelijkheid nemen voor jouw aandeel en de ander laten dragen wat van hem of haar is.
Daar ontstaat ruimte. Voor meer eigenaarschap. Voor eerlijkere gesprekken. Voor samenwerking waarin mensen weer hun eigen plek kunnen innemen.
Mijn missie
Daarom is het mijn missie om leiders te begeleiden in hun transformatie naar bewust en belichaamd leiderschap. Een beweging die verder gaat dan de leider zelf.
Want wat er in jou verandert, werkt door in de mensen met wie je werkt, in de cultuur die je samen creëert en uiteindelijk in de wereld om je heen.
Wanneer leiders ontwaken, beweegt de wereld mee.
Een stevig fundament waarop toekomstige generaties verder kunnen bouwen.